Cultuur & Religie

Last Updated on Tuesday, 30 November 1999 00:00 Written by Administrator Monday, 23 February 2009 18:42

Cultuur 

Somaliërs zijn, in vergelijking met de meeste Afrikaanse gemeenschappen, etnisch homogeen. Zij hebben een gemeenschappelijke taal (het Somalisch), eenzelfde manier van leven, een gemeenschappelijke manier van sociale ordening, eenzelfde godsdienst en een sterk doorleefde overtuiging dat alle Somaliërs afstammen van eenzelfde mythische voorouder.

Zeker de helft van de Somaliërs zijn nomadische herders die met hun kudden rondzwerven. Hun middelen van bestaan, culturele leven en kijk op de wereld worden bepaald door het klimaat en het landschap.

Het leven van nomaden in Somalië is te beschrijven als een van talloze verhuizingen naar steeds weer nieuwe waterbronnen en weideland. Hieruit heeft zich een relatief eenvoudige economie ontwikkeld.

Ondanks de sociale en economische veranderingen die de laatste honderd jaar tijdens de kolonisatie zijn doorgevoerd (over)leven de nomaden nog steeds op deze manier.

Verstedelijking is een recent verschijnsel. Maar ook in de stad leeft men vaak volgens pastorale waarden en normen. Uit dit bestaan heeft zich een gemeenschap ontwikkeld, die gebaseerd is op familieverwantschap:de clan.

Elke Somaliër behoort tot een bepaalde clan en dient de belangen van de clan uit te dragen. Ieder kent zijn of haar voorvaderen tot en met de stamvader. Een clanfamilie omvat een groot aantal groepen in een omvangrijk geografisch gebied en functioneert als de hoogste vorm van sociale en juridische ordening.

Er zijn zes clangroepen te onderscheiden: de noordelijke Samaal-groep waartoe behoren: Isaaq, Darod, Hawiye en Dir en de zuidelijke Saab-groep die bestaat uit de Digil en de Rahanweyn. Qua grootte verschillen de clan niet veel van elkaar. Een clan is onderverdeeld in subclans (‘rers’), die weer kunnen uiteenvallen in solidariteitsgroepen van verwante rers of eenheden binnen een Reer.

Politieke samenwerking van verwante groepen vindt maximaal op het niveau van de clan plaats. De sociale orde wordt in stand gehouden door onderlinge afspraken en regels binnen clanverband of tussen clans. Deze vorm van gewoonterecht is gebaseerd op consensus en wordt volgens de orale traditie overgeleverd.

Op de naleving van het sociaal contract wordt toegezien door ouderen, wijze mannen en lokale religieuze leiders. In het Westen beproefde modellen van openbaar bestuur worden door Somaliërs niet nagestreefd. De ervaring die men er mee heeft roept connotaties op met koloniale onderdrukking en interne oorlog.

Het Somalisch heeft in 1972 de status van officiële taal gekregen, met het Latijnse alfabet als schrift. In 1974 is het Somalisch ingevoerd op de scholen. Tevoren werd het onderwijs verzorgd in de koloniale talen, onder andere Italiaans en Engels.

Religie

Het overgrote deel van de Somaliërs is praktiserend moslim, behorende tot de Soennitische moslims, en nemen de Shafii interpretatie van de Shariaals richtlijnen voor het dagelijks leven. Deze geloofsrichting is verwant aan de Marokkaanse islam.

Om deze reden bezoeken Somaliërs in Nederland bij afwezigheid van Somalische moskeeën bij voorkeur Marokkaanse moskeeën. De islam wordt in Somalië gezien als een manier van leven. Onderwijs in de Koran was tot de burgeroorlog uitbrak gemakkelijk te volgen in de stedelijke centra of plaatsen waar maar een moskee was.

In de godsdienstige behoeften van de nomaden wordt voorzien door de vele Wadaaddo, een soort kriskras door het land trekkende geletterden. Zij hebben kennis van het islamitisch recht, en treden ook op als onderwijzer, notaris, of rechter.

Godsdienstfanatisme of fundamentalisme heeft in de geschiedenis van het Somalische volk nooit een rol gespeeld. In de kuststeden die nauwe banden met de Arabische staten hebben, zijn een aantal gerenommeerde instituten voor de islamitische leer gevestigd, die als springplank fungeren voor de verspreiding van de islam.  

Nedsom